Beleidsplan Rectorverkiezing 2026
VUB. Pionierende
universiteit in het
hart van Europa.
Met vertrouwen de volgende fase in, met duidelijke prioriteiten, respect voor onze gemeenschap en de ambitie om ook onder druk relevant en toekomstgericht te blijven.
Download beleidsplan (PDF)De voorbije vier jaar heb ik geprobeerd de essentie van die dubbele erfenis te koesteren en te versterken. We hebben onze onderzoeksstructuren hervormd, innovatie geprofessionaliseerd, onderwijs vernieuwd en leiderschap mensgerichter gemaakt. We hebben onze vrijzinnig-humanistische waarden opnieuw tastbaar gemaakt op onze campussen en in onze communicatie.
Dat werk was nodig. En het werpt zijn vruchten af.
Maar de context waarin we vandaag werken, is fundamenteel veranderd. Wetenschap staat internationaal onder druk. Polarisering maakt nuance kwetsbaar. Artificiële intelligentie verandert hoe we leren, onderzoeken en organiseren. Overheidsbesparingen beperken onze financiële ruimte. We moeten de komende jaren 20 miljoen euro besparen. Dat doet pijn. Maar besparen is geen visie. De vraag is hoe wij daarop antwoorden.
Structurele keuzes die de VUB sterker maakten
Wat we hebben verankerd
Van losse initiatieven naar structureel welzijns- en leiderschapsbeleid
We vervingen quota en periodieke evaluaties door afsprakennota's en een structurele feedbackcyclus. Met Engaged Leading ontwikkelden we een VUB-breed leiderschapskader dat geldt voor alle leidinggevenden, ongeacht hun statuut. Welzijn werd systematischer aangepakt voor personeel en doctoraatsstudenten. De aanpak van grensoverschrijdend gedrag werd inhoudelijk en procedureel verankerd.
- →ZAP-loopbaanbeleid hervormd: afsprakennota's, feedbackcyclus
- →Engaged Leading Week jaarlijks verankerd
- →ATP-ontwikkeltrajecten en gesprekscycli ingevoerd
- →Psychosociaal beleid voor doctoraatsstudenten versterkt
- →Employee Assistance Program (EAP) voorzien voor 2026
Van versnippering naar schaal en slagkracht
We reorganiseerden het onderzoekslandschap van meer dan 150 verspreide groepen naar 42 Large Research Groups en 50 reguliere groepen. Vandaag werkt 65% van het ZAP binnen een LRG, groot genoeg voor kritische massa en internationale zichtbaarheid, met ruimte voor gespecialiseerde niche-expertise.
- →42 Large Research Groups + 50 reguliere groepen
- →Organiek Statuut: meerderheid in Universiteitsraad, niet de vereiste tweederdemeerderheid
- →Roostering: nieuw beleid en nieuwe software geïmplementeerd
- →Pooling van vakgroepssecretariaten en front office in voorbereiding
- →Kernprocessen vereenvoudigd: aanmelden, attesten, onboarding PhD-studenten
Van ambitie naar internationale onderzoekspositie
In 2024 groeide de VUB uit tot een top-20 ontvanger van EU-projectgelden onder meer dan duizend Europese universiteiten, goed voor €156,5 miljoen aan onderzoeksinkomsten. EUTOPIA werd structureel verankerd in onderwijs, onderzoek en innovatie, de VUB nam daarin een voortrekkersrol.
- →€156,5M aan onderzoeksinkomsten (2024)
- →Top-20 EU-projectontvanger in Europa
- →10% OZR ZAP-aanstellingen voor beloftevolle postdocs
- →EUTOPIA: van apart project naar structurele pijler
- →Scholars at Risk uitgebreid, o.a. wetenschappers uit de VS
- →Open access en FAIR-data-beleid verankerd
- →Networks for Societal Impact through Science (NSIS) gelanceerd
Innovatie als strategische pijler
Toegepast onderzoek via Vlaamse kanalen steeg van €15M (2022) naar €24M (2025). Via Europese innovatiekanalen van €14M naar €24M. Via Innoviris genereert de VUB gemiddeld €5 miljoen per jaar. Researchpark Zellik werd uitgebouwd als cluster voor energie-, gezondheids- en dieptetechnologie. In 2026 namen we het eigenaarschap over van VLAIO.
- →14 spin-offs opgericht
- →228 actieve octrooifamilies
- →18 licentie- en transferovereenkomsten (€7,3M)
- →VUB Foundation: €5,1M ontvangen (2024)
- →Bio-Incubator Brussel (BIB) geopend met VIB
- →Nexus Data Center met Vlaamse supercomputer Sofia
- →Defensieonderzoek: ethisch kader via Ethisch Comité Raad van Bestuur
- →Samenwerking AMAB in sociale economie
Artificiële intelligentie als transversale hefboom
AI werd bewust transversaal ingebed in onderwijs, onderzoek, administratie en duurzaamheid. De VUB stelde als één van de eerste Vlaamse universiteiten een opdrachthouder AI aan en publiceerde een gedifferentieerd AI-beleidskader. AI vervangt geen mensen, het versterkt wat mensen doen.
- →OO-scan: 4.684 vakken gescand op AI-frauderisico (primeur Vlaanderen)
- →€300.000 vrijgemaakt via curriculumvernieuwingsmandaten
- →AI verwerkt jaarlijks >730 beroepsdossiers als ondersteuning
- →AI for Education kennisplatform en taalmodelondersteuningscel
- →Bottom-up implementatie via inspiratieoproepen en interne ambassadeurs
- →AI blijft transversaal ingebed in alle beleidsthema's 2026–2030
Een doordacht onderwijs- en studentenbeleid
We tekenden een blended en hybride onderwijsmodel uit. AI werd niet genegeerd, maar geïntegreerd in een doordacht kader. Duurzaamheid kreeg een expliciete plaats in het curriculum. Inclusie en welzijn bij studenten kregen structurele aandacht via grenswijsbeleid, voorkeursnamenbeleid en een gedragscode.
- →Hybride onderwijsmodel: fysiek + digitaal afgestemd
- →Studierendement: proactieve benadering bij lage slaagcijfers
- →Interne kwaliteitscyclus hervormd, focus op strategieplannen
- →Voorkeursnamenbeleid en gedragscode als inclusie-anker
- →Microcredential 'Sustainability' ontwikkeld
- →Connected Communities rond duurzaamheid binnen EUTOPIA
Eerlijkheid
Wat niet werd gerealiseerd,
en wat we daaruit leerden
Niet alle ambities uit de voorbije beleidsperiode zijn volledig gerealiseerd. Dat verdient openheid. De hervorming van het Organiek Statuut, die een grondige vereenvoudiging van onze governance en een hertekening van centrale en decentrale structuren beoogde, behaalde wel een meerderheid in de Universiteitsraad maar niet de vereiste tweederdemeerderheid. Daarmee werd duidelijk dat structurele hervormingen in een democratisch bestuurde universiteit alleen duurzaam kunnen zijn wanneer ze op breed draagvlak steunen.
Ook in schaaloptimalisatie en procesvereenvoudiging hebben we niet overal het gewenste ritme gehaald. Sommige projecten lopen trager dan voorzien. Dat is geen reden om ze los te laten, maar wel om ze realistischer te faseren en beter te communiceren.
In onderwijs en studierendement zien we vooruitgang, maar de kloof met de andere universiteiten is nog steeds groot. Dat toont dat structurele verbetering tijd vraagt en dat we blijvend moeten investeren in begeleiding, oriëntering en kwaliteitsbewaking.
Wat we vooral geleerd hebben, is dit: verandering werkt wanneer ze helder wordt gekaderd, transparant wordt toegelicht en consequent wordt opgevolgd. Niet door te forceren, maar door richting te geven en vertrouwen op te bouwen.
Een veranderde omgeving
De uitdagingen van vandaag
Wetenschap onder druk
In meerdere landen wordt academische expertise openlijk betwist en worden universiteiten geconfronteerd met ideologische aanvallen. Polarisering bemoeilijkt genuanceerd debat.
Technologische versnelling
Artificiële intelligentie beïnvloedt onderzoeksmethodes, publicatiepraktijken, onderwijsorganisatie en evaluatie. Universiteiten moeten tegelijk pionieren en waken over integriteit.
Financieel kader
De Vlaamse besparingen treffen alle instellingen, maar hebben een uitgesproken impact op Brussel. De komende jaren moeten we 20 miljoen euro besparen.
Groeiende universiteit
De instroom van studenten blijft hoog en de internationale aantrekkingskracht neemt toe. Die groei vertaalt zich niet automatisch in proportionele financiering.
De combinatie van stijgende verwachtingen en beperkte middelen creëert structurele druk op organisatie, personeel en investeringsruimte. De komende jaren moeten we 20 miljoen euro besparen. Dat vereist discipline en duidelijke prioriteiten. Het betekent dat we bewuster moeten afwegen waar we middelen inzetten en hoe we onze kernopdracht beschermen.
Deze context vormt het uitgangspunt voor de keuzes die volgen.
Visie en beleidsprincipes
Onze koers
Vrijzinnig humanisme blijft ons kompas
In een wereld waarin geopolitieke evenwichten verschuiven en maatschappelijke spanningen toenemen, zijn onze waarden geen bijkomstigheid. Ze vormen ons kompas. Vrij onderzoek, kritisch denken, vrijheid, gelijkheid en verbondenheid bepalen hoe wij onderwijs organiseren, hoe wij onderzoek voeren en hoe wij omgaan met maatschappelijke controverse.
Vrijzinnig humanisme is geen verleden tijd. Het is dagelijkse verantwoordelijkheid.
Europa als strategische ruimte
De VUB is diep verankerd in Brussel en in Europa. Een kwart van onze studentenpopulatie is internationaal. Onze anderstalige opleidingen zijn sterk uitgebouwd zonder onze Nederlandstalige basis te ondergraven. Via EUTOPIA hebben we een actieve rol opgenomen in het uitbouwen van een Europese universiteitsalliantie.
Wetenschap als fundament
Wetenschap is de basis van maatschappelijke vooruitgang. Ze vraagt onafhankelijkheid, ruimte en bescherming. Vandaag staan wetenschappers wereldwijd onder druk. Ideologische aanvallen, polarisering en wantrouwen maken hun werk moeilijker. Wij nemen de verantwoordelijkheid om onze onderzoekers te beschermen en hen de ruimte te geven om toekomstgericht te werken.
Focus als voorwaarde voor kwaliteit
Groei heeft ons sterker gemaakt, maar ook complexer. Niet alles kan blijven zoals het is. In een context van beperkte middelen moeten we vereenvoudigen, versnippering afbouwen en duidelijke prioriteiten stellen. Dat doen we niet willekeurig, maar op basis van kwaliteit, sterktes en maatschappelijke relevantie.
Onze kern blijft helder: sterk onderwijs, relevant onderzoek en maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Pionieren betekent slimmer werken
De VUB is uitgegroeid tot een middelgrote internationale universiteit. Vandaag betekent pionieren niet noodzakelijk groter worden. Het betekent slimmer organiseren, digitale mogelijkheden benutten zonder de menselijke maat te verliezen, onderwijs helder en studeerbaar maken, onderzoeksinfrastructuur delen waar mogelijk.
Onze belangrijkste rijkdom zijn mensen en kennis. Daar blijven we in investeren.
Samen verantwoordelijkheid nemen
De komende jaren zullen niet eenvoudig zijn. Maar de VUB is geen hiërarchische instelling die top-down beslissingen oplegt. We zijn een democratische universiteit met sterke betrokkenheid. Personeel en studenten zijn geen uitvoerders van beleid, maar mede-bouwers.
Helder kiezen, samen uitvoeren
Onze prioriteiten 2026–2030
Pionieren in wetenschap
De VUB is groot geworden door te pionieren in wetenschap. Niet door te volgen, maar door nieuwe onderzoekslijnen te openen, disciplines te verbinden en maatschappelijke uitdagingen met academische diepgang aan te pakken.
- →Gericht investeren in hefbomen met hoge return
- →BAS-bonus voor Grote Onderzoeksgroepen behouden
- →Gerichte groeifinancering voor excellente nichegroepen
- →Core Facilities-beleid: infrastructuur duurzaam en efficiënt delen
- →Structureel partnerportfolio: 6 Europese + 6 mondiale partners
- →EUTOPIA als strategisch fundament versterken
- →Data- en onderzoeksuitwisseling met UZ Brussel vergemakkelijken
- →AI: onderzoeksdomein én katalysator voor alle disciplines
- →Green open access en FAIR-data: cultuur van Open Science
- →Vernieuwd stelsel van wetenschapsprijzen
Tegen 2030 wil ik dat de VUB wordt erkend als een universiteit die blijft pionieren in wetenschap, ook onder druk.
Valoriseren en innoveren met impact
Onderzoek krijgt volle betekenis wanneer het wordt gevaloriseerd. Valoriseren betekent kennis vertalen naar toepassingen in zorg, duurzaamheid, technologie, sociale innovatie en beleid.
- →i-ISO-aanpak: onderzoekers actief begeleiden bij impactparagrafen
- →228 actieve octrooifamilies, IP & Licensing-cel reorganiseren
- →Helder VUB spin-off model met transparante afspraken rond equity en IP
- →Studentenondernemerschap en spin-offs via Startlab.brussel
- →Researchpark Zellik: focus op energietechnologie, gezondheid en deeptech
- →Bio-Incubator Brussel verder uitbouwen met VIB
- →Regionale verankering in Halle-Pajottenland, Neder-Over-Heembeek, Aalst en Oostende
- →VUB Foundation: filantropische fondsenwerving versterken
Vooruitblik
Met dit fundament
een nieuwe fase in
De voorbije jaren hebben we onze universiteit versterkt. We hebben structuren vereenvoudigd, internationale positie uitgebouwd, innovatie verankerd en welzijn en leiderschap structureel aangepakt. We hebben geleerd waar verandering tijd vraagt en waar draagvlak cruciaal is.
Dat fundament geeft vertrouwen. Maar het betekent niet dat de volgende periode eenvoudiger wordt. Integendeel. We gaan een fase in waarin prioriteiten scherper moeten worden gesteld en waarin financiële ruimte beperkter is.
Wat we hebben opgebouwd, moeten we nu behoeden en gericht versterken. Dat vraagt helderheid, consistentie en verantwoordelijkheid.
We blijven bouwen aan een universiteit die relevant is, die kwaliteit centraal zet en die haar waarden niet loslaat wanneer het moeilijk wordt.